Image Image Image Image Image Image Image Image Image Image

F-site | 24 September 2017

Scroll to top

Top

One Comment

Monique Schouten: Depressie is een dodelijke ziekte

Monique Schouten: Depressie is een dodelijke ziekte
Ton F. van Dijk

Lees hier het -wat mij betreft – meest indrukwekkende stuk dat de afgelopen weken is geschreven naar aanleiding van de dood van de Haarlemse schrijver Joost Zwagerman. “Depressie is een ernstige ziekte met soms dodelijke afloop”, zegt psycholoog en columniste Monique Schouten. Geen “kortsluiting”, zoals schrijfster Jessica Durlacher zei bij DWDD, maar een keuze die voortkomt uit diep menselijk lijden.

“Zo weten we dat mensen die eruit willen stappen vaak vastbesloten zijn. Zeker als ze in een psychose zitten, zijn ze extreem doelgericht. Vaak zijn er meerdere pogingen vooraf gegaan aan de definitieve. De dood is voor mensen die zwaar lijden aan het leven en depressief zijn soms een goed alternatief.” 

index.php

En Monique Schouten weet helaas waar zij het over heeft. Haar man, mijn oud-collega Rolph Pagano, maakte op 51 jarige leeftijd een einde aan zijn leven. Hij liet haar met drie zonen achter.

“Maak van nabestaanden geen moordenaars en accepteer dat sommige mensen echt dood willen”, zegt ze. Een indrukwekkend verhaal van een vrouw die haar man verloor. Rolph Pagano, getalenteerd journalist, gepromoveerd academicus, snelle denker en analyticus, die te vaak niet begrepen werd.

Maak van nabestaanden geen moordenaars

Door Monique Schouten

De dood van Joost Zwagerman deed ons schrikken. Het kan dus zomaar gebeuren, dat iemand die ogenschijnlijk succesvol is en zijn leven aardig op orde lijkt te hebben, er plotseling uitstapt. We wisten dat hij kampte met depressies, maar hij had een visie over suïcide die ons geruststelde, schreef er boeken over en daardoor leek het of hij ver boven dit onderwerp stond. Niet dus. Hij was er meer mee bezig dan de meeste mensen en het boeide hem mateloos. Misschien wel omdat hij een vrijbuiter was: een out of the box denker die zich niet graag door het leven liet  beperken. Flirten met de dood is dan aantrekkelijk. En zeker als het leven te pijnlijk wordt, kan de  het idee dat je eruit kunt stappen, een gevoel van vrijheid geven: er is keuze. Kwam het door zijn fascinatie door de dood of was het in een vlaag van verstandverbijstering? 

Volgens psychiater en suïcide-specialist Jan Mokkenstorm van 113Online was er sprake van kortsluiting. Hij legde bij DWDD uit dat zelfmoordenaars diep in hun ziel niet dood willen, ze willen alleen zo niet leven. Daarmee wordt de suggestie gewekt dat we de dood hadden kunnen voorkomen als het leven dragelijker was geweest voor de zelfmoordenaar. Dat lijkt een troostende gedachte en past helemaal in deze tijd van maakbaarheid, maar wat betekent deze verklaring voor de nabestaanden? Hadden zij dan iets kunnen of moeten doen om het leven leuker en dragelijker te maken? Hadden zij door net even anders te handelen een positief verschil kunnen maken? En als zij er op tijd bij waren geweest hadden ze dan de zaak zelfs kunnen keren? 

Postuum verklaringen zoeken heeft tot doel om onze eigen pijn te verzachten. Rationaliseren is een afweermechanisme dat ons helpt om verlies en verdriet dragelijk te maken. Als er nou maar een logische verklaring voor is, dan kunnen we erin rusten en hoeven we de pijnlijke waarheid niet onder ogen te komen. Maar het effect van al dat verklaren op de mensen die jarenlang lief en leed deelden met de zelfmoordenaar is enorm. Als ze maar op tijd hadden herkend wat er speelde en ingegrepen hadden was het anders afgelopen is toch de onderliggende boodschap. Want hij wilde niet echt dood, maar een ander leven…Zo werd bij Humberto spontaan het plan geboren om een depressie gala te organiseren. Want als we depressie net zo serieus gaan nemen als bijvoorbeeld ALS en Parkinson kunnen we meer zelfmoorden voorkomen. Ook dit idee bevestigt dat we het blijkbaar kunnen voorkomen als we alert zijn en preventief te werk gaan. 

Dat depressie een ziekte is die serieus genomen moet worden, onderschrijf ik helemaal. Want het is extreem belastend en zwaar. In de eerste plaats voor de patiënt zelf, maar ook  voor zijn of haar omgeving. Maar is het realistisch om te verwachten dat je het aantal zelfmoorden kunt terugbrengen of moeten we gewoon accepteren dat depressie, net als kanker, soms een dodelijke afloop heeft? En dat het geen impuls of kortsluiting is, maar vaak het gevolg van een jarenlange strijd. En dat er een moment kan komen dat iemand die zo zwaar lijdt aan het leven er genoeg van heeft en verlangt naar de dood.  Iedere dag opstaan in de mist en geen energie hebben om er iets van te maken. Gevangene zijn van jezelf en je negatieve gedachtes. Gekweld worden door pijn en angst. Mag je dan verlangen naar de dood? Vaak hebben mensen met een zware depressie al van alles geprobeerd om de vicieuze cirkel te doorbreken. Tot het moment komt dat ze ondanks (of dankzij?) de medicijnen niet meer willen leven. Wordt het niet eens tijd dat we accepteren dat dit gewoon hoort bij deze ziekte. En dat je als omgeving soms machteloos moet toezien hoe iemand steeds verder wegglijdt en uiteindelijk helemaal verdwijnt. 

Natuurlijk is het een mooi streven om mensen met zware depressies en zelfmoordgedachtes te helpen, maar laten we realistisch zijn en accepteren dat we er soms gewoon geen invloed op hebben, anders wordt het wel erg zwaar voor de nabestaanden. Zo weten we dat mensen die eruit willen stappen vaak vastbesloten zijn. Zeker als ze in een psychose zitten, zijn ze extreem doelgericht. Vaak zijn er meerdere pogingen vooraf gegaan aan de definitieve. De dood is voor mensen die zwaar lijden aan het leven en depressief zijn soms een goed alternatief. Het is zinvol om het gesprek te openen over dit onderwerp waar zoveel verdriet aan kleeft, maar laten we stoppen met van de zelfmoordenaar iemand te maken die ontoerekeningsvatbaar is. En als hij dat al is, dan hoort dit helaas bij zijn ziekte. Als we deze pijnlijke waarheid accepteren en daarmee zijn keuze respecteren, kunnen we stoppen met het stellen van de waarom vraag. En daarmee voorkomen we dat we van de nabestaanden moordenaars maken. Zij hebben er niet voor gekozen om nabestaande te zijn. 

Monique Schouten is  psycholoog en specialist in de onbewuste drijfveren van mensen. Ze schreef er diverse boeken over. In de door haar opgerichte V-cirkel academie begeleidt ze mensen en bedrijven  en leidt ze coaches op. 

Hoofdfoto: www.psychologisch.nu

Comments

  1. Acceptatie van dat wat onvermijdelijk blijkt…

    ‘Het is wat het is’

    Zelfbeschikkingsrecht

    Vergeef het de ander en vergeef jezelf de onmacht

Submit a Comment