Image Image Image Image Image Image Image Image Image Image

F-site | 20 November 2017

Scroll to top

Top

No Comments

Volkertgate: De zeven fouten van Ard van der Steur

Volkertgate: De zeven fouten van Ard van der Steur
Ton F. van Dijk

De foto met daarop Fortuyn-killer Volkert van der G. is dus in scene gezet. De Telegraaf kreeg als enige medium in Nederland een regelrecht kadootje van justitie. Met behulp van persoonsbeveiligers van de overheid werd zelfs geheel voor dit doel de straat afgezet. En Volkert liep na het passen van een aantal petjes en brilletjes braaf heen en weer voor het oog van de camera.

De vraag is wat er overblijft nu we dit weten? Met andere woorden wat is er eigenlijk problematisch aan deze gang van zaken?

Want eerlijk gezegd: er is iets voor te zeggen. Om te voorkomen dat er een “man hunt” zou ontstaan op Volkert, met alle mogelijke gevolgen van dien – ook voor de samenleving – is het best slim om die eerste foto dan maar zelf te laten maken. En zo de kou uit de lucht te halen. Dit voorkomt eerder maatschappelijke onrust dan dat die hierdoor wordt veroorzaakt, zo lijkt de gedachte. En daar is zeker iets voor te zeggen.

Maar dan gaat het fout.

Fout 1: OM geeft geen commentaar

De journalisten van Reporter komen er achter dat de foto van Volkert is gemaakt onder geconditioneerde omstandigheden. Formeel lijkt dit inderdaad een schending van het mediaverbod. En dus is het volstrekt logisch dat zij de kwestie voorleggen aan het OM. Maar het OM besluit niks te zeggen. Daarmee zelf de basis leggend voor de escalatie die deze week plaatsvond. Want als het OM niks zegt, krijgen de journalisten niet de juiste informatie.

Fout 2: Reclassering bevestigt schending media verbod

De reclassering, ook betrokken bij de naleving van de voorwaarden waaronder Volkert is vrijgelaten, bevestigt in een telefonisch interview in de uitzending van Reporter dat men niet op de hoogte is van de foto deal met De Telegraaf en geeft aan dat dit in strijd is met het mediaverbod. Deze uitspraak gedaan onder directe verantwoordelijkheid van de minister van Veiligheid en Justitie bevestigt de juistheid van de journalistieke afweging die Reporter maakt en legitimeert dit deel van de uitzending.

Fout 3: Minister geeft Kamer onjuiste informatie

De minister zegt desgevraagd in de Tweede Kamer dat het OM pas een dag van te voren werd geconfronteerd met het idee om een foto in scene te zetten en in feite passief daarmee instemde. Echter nu blijkt dat er maanden met OM en departement over de foto is gesproken en dat de opname volledig is gefaciliteerd door justitie. En dat zelfs persoonsbeveiligers van de overheid (AIVD?) aanwezig waren om de veiligheid van Volkert te beschermen. Best ironisch en ook pijnlijk gezien het feit dat Fortuyn destijds door een verkeerde inschatting geen persoonsbeveiliging kreeg van diezelfde overheid, die nu wel zijn moordenaar beschermt.

Fout 4: Rechter en niet OM heeft mediaverbod opgelegd

Het OM stemde dus actief in met de foto. Datzelfde geldt voor het departement van justitie. Kennelijk met het gevoel dat men hier volstrekte vrijheid van handelen heeft. Maar feit is dat de voorwaarden zijn opgelegd door de onafhankelijke rechter. En deze is uiteindelijk dus ook de enige die kan bepalen of Volkert – al dan niet samenspannend met het OM – de voorwaarden heeft overtreden. Want laten we wel wezen: Het mag dan slim zijn, om de foto pro-actief te maken. Maar wat betekent het voor nabestaanden wanneer zij de moordenaar van hun geliefde op de voorpagina van de krant in alle vrijheid op straat zien lopen? En wat voelen zij, nu ze weten dat de foto nota bene samen met het OM is gemaakt? Er had op z’n minst overleg met de familie en nabestaanden moeten plaatsvinden.

Fout 5: Geloofwaardigheid premier Rutte staat op het spel

Het OM, valt onder verantwoordelijkheid van het kabinet. De leider van dit kabinet, Mark Rutte heeft eerder duidelijk gezegd, dat hij van mening is dat Volkert niet eerder vrij zou mogen komen, dan na het uitzitten van zijn volledige straf van 18 jaar. Dit werden er dus 12. Met een aantal voorwaarden, waaronder niet optreden in de media. Vanuit dit perspectief is het wel erg vreemd, dat het kabinet volledige medewerking verleend aan de ‘showfoto” van Volkert en de ruime interpretatie van het media verbod omarmt. De geloofwaardigheid van Mark Rutte op dit punt is hier aan de orde.

Fout 6: Onderschatting psychologisch effect van deal tussen Volkert en OM

Hoewel rationeel slim bedacht, is er ook een belangrijk psychologisch effect. De maatschappelijke onrust die men wilde vermijden, is nu juist groter geworden als gevolg van de verontwaardiging die mensen voelen, omdat justitie onder een hoedje speelt met Volkert. Vanuit dat perspectief was het veel beter geweest om die eerste foto dan maar gewoon te laten maken door een gewiekste paparazzo en de commotie voor lief te nemen. Want het is natuurlijk heel naïef van de overheid om te denken dat het een-tweetje niet uit komt. En wat er dan gebeurt zien we nu.

Fout 7: Self inflicted crisis door Van der Steur

De minister van Veiligheid en Justitie draagt zelf bij aan de maatschappelijke onrust, die men nu juist wilde voorkomen door zijn gebrekkige crisis management. Door de Kamer met een kluitje het riet in te sturen op basis van onjuiste en onvolledige informatie trekt hij de beerput van de bonnetjes affaire (waarover zijn voorganger struikelde) weer geheel open. Kunnen we zijn departement nog wel geloven? Of moeten bij iedere moeilijke vraag die gesteld wordt, eerst alle registers open voor er een deugdelijk antwoord aan de samenleving komt? 

Samenvattend: Een goed idee, is bij nader inzien een heel slecht idee. Eenvoudig omdat het altijd uit komt. De crisis die volgt is vooral “self inflicted” door minister Van der Steur. Deze is verantwoordelijk voor de ondeugdelijke communicatie van het OM en de reclassering. En daarmee mede voor de inhoud van de uitzending van Reporter en de maatschappelijke beroering die daar op volgt. Vervolgens verstrekt hij volstrekt onjuiste en onvolledige informatie aan de samenleving waardoor de onrust alleen maar verder toeneemt. 

Foutenfestival Van der Steur dus. Met een departement dat volledig “out of control” lijkt. Deze crisis gaat helemaal niet over Volkert.

 Foto: Ministerie van Veiligheid en Justitie

Submit a Comment